Risico-Inventarisatie & -Evaluatie (RI&E)

Ja, volgens de Arbowet is elke werkgever met personeel verplicht om een actuele Risico-Inventarisatie en -Evaluatie (RI&E) op te stellen. Dit geldt ook voor kleine bedrijven met minder dan 25 medewerkers, al gelden daar soms lichtere verplichtingen. De RI&E vormt de basis voor veilig en gezond werken en moet alle mogelijke risico’s op het gebied van arbeidsomstandigheden in kaart brengen.

Het opstellen van een RI&E is geen eenmalige actie. Werkgevers zijn verplicht deze actueel te houden, bijvoorbeeld bij ingrijpende wijzigingen in processen of personeel. Daarbij hoort ook een Plan van Aanpak, waarin staat hoe en wanneer je de geïdentificeerde risico’s gaat aanpakken. Zonder RI&E loop je als organisatie niet alleen juridische risico’s, maar ook het gevaar dat onveilige situaties blijven bestaan.

Als je als werkgever geen (actuele) RI&E kunt laten zien, riskeer je een boete van de Nederlandse Arbeidsinspectie. Deze kan oplopen tot duizenden euro’s, afhankelijk van de ernst van de situatie en het aantal medewerkers. Bij bedrijfsongevallen kan het ontbreken van een RI&E bovendien gevolgen hebben voor je aansprakelijkheid.

Maar nog belangrijker dan de boete is het risico op schade voor je medewerkers en organisatie. Zonder inzicht in de risico’s kun je geen effectief preventiebeleid voeren, waardoor werkdruk, fysieke belasting of gevaarlijke situaties kunnen leiden tot verzuim, ongelukken of langdurige uitval. Een RI&E is dus niet alleen een verplichting, maar een waardevolle tool om grip te houden op gezondheid en inzetbaarheid.

Een RI&E richt zich op het signaleren van risico’s binnen de organisatie: denk aan fysieke belasting, psychosociale arbeidsbelasting of blootstelling aan schadelijke stoffen. Het is gericht op de werkomgeving en processen. Een PMO (Preventief Medisch Onderzoek) of PAGO (Periodiek Arbeidsgezondheidskundig Onderzoek) is daarentegen meer gericht op de gezondheid van de medewerker zelf in relatie tot het werk.

Een PAGO wordt meestal ingezet op functieniveau en is verplicht voor functies met specifieke risico’s (zoals blootstelling aan lawaai of gevaarlijke stoffen). Een PMO is breder toepasbaar en richt zich ook op mentale gezondheid, leefstijl en duurzame inzetbaarheid. Samen vormen RI&E en PMO/PAGO een krachtige combinatie waarmee je risico’s zowel op organisatieniveau als individueel kunt aanpakken. Lees hier meer over het verschil tussen PMO en PAGO.

De kracht van het combineren van een RI&E met een PMO of PAGO zit in de aansluiting van signalering op actie. De RI&E helpt je te begrijpen waar gezondheidsrisico’s in het werk zitten; een PMO of PAGO laat zien of deze risico’s zich ook daadwerkelijk uiten bij je medewerkers. Zo kun je gerichter preventieve maatregelen nemen die écht effect hebben.

Daarnaast voldoet je organisatie met een gecombineerd traject ook aan meerdere verplichtingen uit de Arbowet. Je onderbouwt met data waarom je bepaalde interventies kiest, en je laat zien dat je actief investeert in het welzijn van je medewerkers. Het draagt dus bij aan compliance én aan duurzame inzetbaarheid van je team.

De wet schrijft voor dat een RI&E actueel moet zijn. Er staat geen vaste termijn voor, maar bij belangrijke veranderingen binnen de organisatie (denk aan verbouwingen, nieuwe machines of andere werkprocessen) moet je de RI&E herzien. In de praktijk wordt vaak aangeraden om de RI&E elke drie tot vijf jaar opnieuw te doen – afhankelijk van de branche en risico’s.

Voor een PMO of PAGO geldt: hoe hoger de werkdruk of het risico, hoe vaker je het moet aanbieden. Veel organisaties kiezen voor een cyclus van twee tot drie jaar, zodat medewerkers regelmatig inzicht krijgen in hun gezondheid. Zeker bij sectoren met hoge fysieke of mentale belasting is dit cruciaal. Zo blijf je problemen vóór en niet achteraf aanpakken.